Views : 3680  |
 Evrende varolan herşey salınıyor... Bir denge noktasından diğerine sürüklenirken kendi frekansımızı yakaladığımız zihinlerle karşılaştığımızda önce paramparça oluyor, sonra aynen suyun içinde yüzen iki yağ damlası gibi onunla BİR oluyoruz...
(Yazar:Aycan Bolazar)
Sevdikçe frekansımız yükseliyor, denge noktalarımız arasındaki mesafe kısalıyor... Ve biliyoruz ki, frekans sonsuza eşitlendiğinde, çizdiğimiz eğriler düz bir çizgiye dönüşüyor, iki ucu sonsuzlukta kavuşan bir çember olduğumuzu kavrıyoruz.
Salınım denilince akla hemen sarkaç veya çekilip bırakıldığında denge konumu etrafında salınan herhangi bir asılı cisim gelir. Sarkacın salınımı, en basit salınım biçimidir. Ama salınım olayına mekanikten atom fiziğine, akustikten elektroniğe kadar birçok değişik alanda rastlamak mümkündür.
Bütün bu alanlarda, en basit salınımlar, her zaman iki enerji biçimi arasında periyodik bir alışverişe tekabül eder: Söz konusu değişimler sarkaç salınımında kinetik ve kütleçekimsel enerji biçimleri, kütle-yay sisteminde kinetik ve esneme enerjisi biçimleri, alternatif akım salınımlı elektrikli devrelerinde elektriksel ve manyetik enerji biçimleri vb arasında gerçekleşir. Bu yüzden her durumda uygun bir değişken seçilerek aynı denklemler kullanılabilir ve her zaman aynı sonuçlar elde edilir: Bu değişken, zamana bağlı bir sinüzoidal fonksiyondur ve “sistemin özsalınım frekansı” sistemin özelliklerine (sarkacın kütlesi, yayın sertliği, elektriksel devrenin özellikleri) bağlı olarak kolayca hesaplanabilir.
Bir sistemin “serbest” salınımlarında, yani başlangıçtaki bir düzensizlikten sonra kendi haline bırakılan salınımlarda önemli olan yalnız özsalınım değildir. Sistemin “rezonans frekansı” da önem kazanır; bu, sisteme güçlü bir salınım kazandırmak için verilen küçük bir periyodik uyarılmanın frekansıdır. Burada da rezonans olgusu kendini çeşitli biçimlerde açığa vurur; bunlardan en olağanüstüsü diyebileceğimiz, köprülerin pek de önemli olmayan bir kuvvetin etkisiyle yıkılmasıdır. Bu yüzden askeri taburlar köprü üzerlerinden serbest adımla gerçerler çünki askerlerin adımlarının frekansıyla köprünün özfrekansı eskaza birbirine eşitse; köprü yıkılır. Bir diğer örnek ise, önlerindeki cam objelerin özfrekanslarıyla örtüşen frekansta çığlık atarak o objeyi paramparça edebilen ses sanatçılarıdır.Yani, kuvvet zayıf olmakla birlikte periyodikse ve frekansı köprünün özfrekansına veya özfrekanslarından birine eşitse, yıkıcı bir etkide bulunur. Karmaşık sistemlerde sinüzoidal salınımın birçok değişik biçimi vardır; bu biçimlere “kip” denir ve her kipin kendi özsalınım frekansı vardır.
Rezonans, akustikte de önemli rol oynar; bu rol, gerek bir çalgıdan çıkan ses frekanslarının belirlenmesi sırasında, gerek tam tersi başka sesleri bastırarak diğerlerini büyüttüğünden önlenmesi zorunlu bir olay olarak ortaya çıkabilir. Ama rezonansın alanı büyük ölçüde mekaniğin dışına taşmıştır. Rezonansa hemen her yerde, hatta atom çekirdeği ölçeğinde bile rastlamak mümkündür.
|
